St-Bonifatius kerk Hemonyklokje
Het Hemonyklokje van de Sint-Bonifatiuskerk
In het kleine angelustorentje op het dak van de Sint-Bonifatiuskerk hangt een bijzonder eeuwenoud klokje. Het werd in 1651 gegoten door de beroemde klokkengieters François en Pieter Hemony. Zij waren de eersten die klokken zuiver op toon wisten te gieten — een grote doorbraak in de ontwikkeling van het carillon. Het klokje weegt 120 kilo.
Op de rand staat in het Latijn te lezen:
ANNO DOMINO MDCLI F. ET P. HEMONY ME FEC ZVTPHANIÆ
Vrij vertaald betekent dit:
In het jaar des Heren 1651 hebben F. en P. Hemony mij te Zutphen gemaakt.
In datzelfde jaar goten de Hemony’s klokkenspelen voor onder meer de Nicolaïkerk in Utrecht, de Eusebiuskerk in Arnhem, de Jacobikerk in Utrecht en de Amsterdamse Beurs (het huidige carillon in de Munttoren).
Hoewel klokken soms ter plaatse werden gegoten,
beschikten de broers ook over een eigen gieterij in Zutphen.
Door het jaartal én de vermelding van Zutphen op de klok staat vast dat dit klokje daar is gegoten.
Van de genoemde carillons zijn die van de Nicolaïkerk en de Munttoren nog vrijwel compleet.
Het Arnhemse carillon ging in 1944 grotendeels verloren. Het klokkenspel van de Jacobikerk in Utrecht werd zwaar beschadigd tijdens de verwoestende storm van 1674. Enkele klokken overleefden deze ramp en werden later als luidklokken verkocht.
Waarschijnlijk maakte het klokje oorspronkelijk deel uit van dit Utrechtse carillon. Hoe het vervolgens in Lichtenvoorde terechtkwam, is onbekend.
Vast staat wel dat het al in 1819 luidde in de Waterstaatskerk en vanaf 1913 driemaal daags de Angelus liet klinken vanuit de Bonifatiuskerk.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het voor de bezetter verborgen
gehouden; het komt dan ook niet voor op de lijsten van geroofde klokken.
Na de plaatsing van nieuwe klokken in 1949 werd het Hemonyklokje niet langer geluid. Wel werd het nog enige tijd op zondagen tijdens de Hoogmis geklept.
Klik hieronder op 'Foto's' voor afbeeldingen van het klokje en op 'Film en Video' om het klokje in werking te zien.
Red: Henk Hanselman 2026
Bronnen:
1. Liber memorialis 1905-1949 St.-Bonifatiusparochie Lichtenvoorde.
2. André Lehr: De klokkengieters François en Pieter Hemony, Asten, 1959.
3. Van paardebel tot speelklok. De geschiedenis van-de klokgietkunst in de Lage Landen, Zaltbommel, 1971.
4. W. Th. M. Frijhoff e.a., Geschiedenis van Zutphen, Walburgpers, 1989.
4. Jan Kuipers, Adviezen voor luidklokken & torenuurwerken.
Hemony had in Zutphen, tussen 1640 en 1664, het voormalige Isendoornklooster, in gebruik als klokken- en
geschutsgieterij. De gieterij had een ‘panoven’ en 14 schoorstenen. Het gieterijbedrijf zorgde voor grote
economische bloei van de stad.
